ห้องน้ำจีนแย่กว่าห้องน้ำไทยจริงหรือ?

โดย ชัชวนันท์ สันธิเดช, แฟนพันธุ์แท้ประเทศจีน

สำหรับคนไทยอย่างเราๆ เวลาพูดถึงการ “ไปเที่ยวเมืองจีน” สิ่งแรกที่มักจะนึกถึงก็คือ เรื่องของ “ห้องน้ำ” เพราะห้องน้ำจีนขึ้นชื่อลือชาในหมู่นักท่องเที่ยวต่างชาติ รวมทั้งคนไทยมานานแล้ว

ที่บอกว่า “ขึ้นชื่อ” ในที่นี้ ก็แน่นอนว่าไม่ใช่เรื่องดี แต่เป็นเรื่องในทางลบ ซึ่งผมขอแบ่งออกเป็นสองประเด็น ประเด็นแรกคือ “นิสัยการใช้ห้องน้ำ” และประเด็นที่สองคือ “สภาพห้องน้ำ”

ในเรื่องนิสัยการใช้ห้องน้ำของคนจีน ต้องบอกว่ามีความแตกต่างจากชาติอื่นๆ อยู่ค่อนข้างมาก

ตัวอย่างเช่น คนจีนมักเคยชินกับการ “ไม่ปิดประตู” เวลาทำธุระ ไม่ว่าจะนั่งถ่ายอุจจาระปัสสาวะ ก็เปิดประตูโล่งโจ้งไว้อย่างนั้น ซึ่งเป็นอะไรที่ “อุจาดตา” ตามมาตรฐานชาวโลก แต่พวกเขาไม่ได้เห็นเป็นเรื่องผิดปกติอะไร

ผมเคยเจอห้องน้ำในภัตตาคารหรูๆ ปรากฏว่าบานประตูเป็นกระจกขุ่นๆ มองเข้าไปเห็นคนข้างในนั่งส้วมอยู่ค่อนข้างชัดเจน จะเห็นได้ว่า ทั้งหมดนี้เป็นเพราะคนจีนไม่ได้มองการขับถ่ายเป็นเรื่อง “ส่วนตัว” จึงชอบเปิดประตูทำธุระ หรือแม้แต่ออกแบบห้องน้ำมาอย่างนั้น

อย่างไรก็ตาม สำหรับคนจีนในเมืองใหญ่ๆ ทุกวันนี้ ส่วนใหญ่เข้าห้องน้ำก็ปิดประตูกันเป็นปกติ ไม่ได้แตกต่างจากคนทั่วโลกแต่อย่างใด

อีกเรื่องหนึ่งคือ ผมมักได้ยินจากเพื่อนผู้หญิงอยู่บ่อยๆ ว่า เวลาเข้าห้องน้ำต่อจากคนจีน พวกเขามักจะ “ไม่ราดน้ำ” คือไม่ทราบว่า “ลืม” หรือไม่คิดว่าจำเป็นต้องราดก็ไม่ทราบได้ พอเปิดประตูเข้าไปจึงมักจะเจอกับ “ทุ่นระเบิด” อยู่เสมอ นี่ก็เป็นอีกเรื่องหนึ่งที่เขย่าขวัญคนไทยตลอดมา

โดยภาพรวม ผมมองว่าคนจีนเป็นชนชาติที่ไม่ “พิถีพิถัน” ในเรื่องของการใช้ห้องน้ำ คือเป็นส่ิงที่พวกเขาให้ความสำคัญเป็นลำดับท้ายๆ

ตรงข้ามกับอีกหลายๆ ชาติ โดยเฉพาะ “คนญี่ปุ่น” ที่วัฒนธรรมการใช้ห้องน้ำถูกให้ความสำคัญเป็นอย่างมาก จะเห็นได้ว่าห้องน้ำในญี่ปุ่น นอกจากระบบฉีดชำระล้างอัตโนมัติแล้ว บางที่ยังมีแม้กระทั่ง “ปุ่มกดกลบเสียง” ขณะทำธุระ (ที่บางคนเรียกว่า “เสียงนางฟ้า”) คือให้ความเป็นส่วนตัวกันขนาดนั้น

ประเด็นที่สอง ซึ่งน่าจะเป็นเรื่องใหญ่ไม่แพ้กัน คือเรื่องของ “สภาพห้องน้ำ” สิ่งที่คนไทยมักกลัวกันก็คือ ห้องน้ำในลักษณะที่เป็น “ส้วมหลุม” เหมือนในชนบทไทยสมัยก่อน ไม่ใช่ส้วมซึมที่มีน้ำให้ตักราด แต่เป็นหลุมที่ขุดไว้ มีไม้พาดข้างบนให้ถ่ายลงไปข้างล่าง ซึ่งคนไทยที่เคยไปเที่ยวจีนเมื่อหลายสิบปีก่อนล้วนเคยผจญกันมาแล้ว

ในเมืองไทย ส้วมลักษณะดังกล่าวแทบหาไม่ได้ในปัจจุบัน แต่สำหรับเมืองจีน ก็ต้องบอกว่ายังมีอยู่บ้างเหมือนกัน แต่ก็เฉพาะในชนบทหรือพื้นที่ห่างไกล ไม่ใช่มีอยู่ทั่วไปเหมือนที่คนไทยจำนวนมากคิด

ผมเคยเจอส้วมลักษณะนี้หลายครั้งตามสถานที่เที่ยวที่อยู่ในเมืองเล็กๆ และยังไม่เจริญ แต่ในเมืองใหญ่ๆ รับรองได้ว่าไม่มีให้เห็นกันแน่นอน

ที่แย่น้อยลงมาหน่อย คือห้องน้ำในลักษณะส้วมซึม แต่ละห้องกั้นแบ่งกันเป็นล็อคๆ แต่ประตูห้องน้ำนั้นเล็กและเตี้ยมาก สูงไม่เกินฟุตกว่าๆ เรียกได้ว่าถ้านั่งถ่ายก็ปิดได้เฉพาะของลับ แต่มองเห็นหน้าค่าตากันชัดเจน ลักษณะนี้เมื่อก่อนมีอยู่เยอะมาก

เคยได้ยินคนไทยที่ไปทัวร์เมืองจีนด้วยกันหลายวัน พอกลับมาถึงไทยก็แซวกันขำๆ ว่า ตั้งแต่กลับมาไทยนี่ฉันขี้ไม่ออกเลยเพราะไม่เห็นหน้าเธอ (ฮา)

ที่แย่น้อยลงมาอีกระดับ ซึ่งอันนี้ยังพบได้ทั่วไปแม้ในเมืองใหญ่ คือห้องน้ำที่มีประตูกั้นปิดมิดชิดเป็นปกติ แต่ด้านล่างไม่ใช่ส้วมซึมให้เราตักน้ำราดหรือกดชักโครกเอง ทว่าเป็น “ราง” ที่เชื่อมต่อกันระหว่างห้องน้ำเล็กทุกห้อง โดยจะมีน้ำเป็นระบบอัตโนมัติส่งมาตามราง เพื่อขับเคลื่อนของเสียไปยังจุดเดียวกัน ดังนั้น เวลานั่งทำธุระ ก็มักจะมีของเสียจากห้องข้างๆ ไหลมาตามราง ทั้งอุจจาระ ปัสสาวะ ให้ได้สยองขวัญกันอยู่เสมอ

ผมกับเพื่อนคนไทยยังเคยคุยกันขำๆ ว่า หากต้องใช้ห้องน้ำประเภทนี้ ให้ไปเข้าห้องแรกสุดซึ่งเป็น “ต้นน้ำ” เพื่อที่เราจะได้ไม่ต้องมองของเสียของคนอื่น แต่ให้คนอื่นเห็นของเสียของเราแทน (ฮา)

แม้ห้องน้ำจีนจะมีตำนานความสยองขวัญที่บอกเล่ากันมาจากรุ่นสู่รุ่น แต่ทุกวันนี้ ต้องบอกว่ามีพัฒนาการไปมากแล้ว ยิ่งถ้าเป็นสถานที่ท่องเที่ยวระดับสี่ดาวห้าดาว นอกจากห้องน้ำจะไม่สกปรก หลายๆ แห่งยังสะอาดน่าเข้าไปใช้ ไม่ได้มีปัญหาอะไรเลย

ยิ่งถ้าพูดถึง ห้องน้ำตามสวนสาธารณะ หรือห้องน้ำฟรีตามสถานที่หลายแห่ง บอกได้เลยว่า โดยภาพรวมแล้ว ห้องน้ำจีน “ดี” กว่าห้องน้ำไทยอย่างเทียบกันไม่ติด

ท่านลองดูภาพประกอบนะครับ ที่เห็นคือห้องน้ำในสวนสาธารณะแห่งหนึ่งในเมืองเฉิงตู มณฑลเสฉวน ผมเดินเข้าไปถึงกับตะลึง บรรยากาศภายในร่มรื่นมาก ตกแต่งอย่างดี มีต้นไม้ปลูกไว้สวยงาม สุขภัณฑ์ต่างๆ ก็สะดวก สบาย สะอาด เข้าแล้วแทบไม่อยากออก

ลองนึกดูก็แล้วกันนะครับว่าห้องน้ำที่สวนลุม หรือสวนรถไฟเป็นอย่างไร เทียบกันได้หรือไม่ เห็นอย่างนี้แล้ว จะบอกว่าห้องน้ำจีนสกปรกรับไม่ได้กันอยู่อีกหรือ

ในมุมมองของผม ผมเชื่อว่า การจะวัดว่าห้องน้ำประเทศไหนดีไม่ดี เราต้องไม่เอาห้องน้ำในสถานที่หรูหรา อย่างโรงแรมห้าดาวหรือห้างหรูๆ มาเป็นมาตรวัด เพราะไม่ว่าประเทศไหนมันก็หรูหมด รวมทั้งเมืองจีนด้วย แต่ต้องเอาห้องน้ำที่คนทั่วไปเข้าไปใช้ได้โดยไม่เสียตังค์มาเทียบกัน เพราะนั่นแหละจะเป็นตัวบ่งชี้ถึงมาตรฐานทางสุขอนามัยของประเทศ

ด้วยมาตรวัดนี้ คุณภาพของห้องน้ำจีน ถือได้ว่า “ไม่แย่” อย่างแน่นอน และเผลอๆ จะดีกว่าเมืองไทยเสียด้วยซ้ำ

โดยสรุปแล้ว คนไทยที่ไปเที่ยวจีนกับกรุ๊ปทัวร์ หรือแม้แต่ไปเที่ยวเอง หากไปตามสถานที่ท่องเที่ยวดังๆ หรือเที่ยวอยู่แต่ในตัวเมือง ไม่ได้ออกไปยังชนบทห่างไกล บอกได้เลยว่าโอกาสน้อยมากที่จะเจอส้วมสยองขวัญที่ร่ำลือกันนักหนา

ดังนั้น ไปเที่ยวกันให้สบายใจเถอะครับ คนจีนเขาอาจจะไม่เนี้ยบ แต่เขาพัฒนาไปมากแล้ว เรามัวแต่คิดเองเออเองจะไปได้เรื่องอะไร ต้องไปให้เห็นกับตาสิ ถึงจะถูก

เผลอๆ ท่านอาจเปลี่ยนใจ มองว่าห้องน้ำจีนแซงหน้าเมืองไทยไปแล้วก็ได้นะ … จะบอกให้